ماه دوم تولد نوزاد: از لبخندهای شیرین تا غولِ واکسن دو ماهگی! (راهنمای عملی)
ماه دوم تولد نوزاد: از لبخندهای شیرین تا غولِ واکسن دو ماهگی! (راهنمای عملی)
مامان و بابای عزیز، خسته نباشید! شما دو ماه اول را که معمولاً سختترین بخش از نگهداری نوزاد است، پشت سر گذاشتید. اگر تا ماه پیش احساس میکردید فقط از یک موجود کوچکِ همیشه گرسنه و خوابآلود مراقبت میکنید که هیچ واکنشی به شما ندارد، در ماه دوم ورق برمیگردد.
نوزاد دو ماهه شما حالا یک «شخصیت» پیدا کرده است. او دیگر فقط به صورت غریزی گریه نمیکند؛ بلکه برای ارتباط با شما صداهای بامزه (مثل آآآ، اووو) تولید میکند و مهمتر از همه، در جواب لبخند شما، لبخند میزند! در این مقاله از سری مقالات «مسیر رشد کودک» در سایت آکادمی کودک تهران (www.tehran-kids.com)، قرار است به شما بگوییم در این ۶۰ روزگی چه تغییرات شگفتانگیزی در راه است و چطور با بزرگترین چالش این ماه، یعنی واکسن دو ماهگی، روبهرو شوید.
ورود به دنیای ارتباطات: نوزاد شما حالا میبیند و میشنود!
در دو ماهگی، بینایی نوزاد جهش بزرگی میکند. او حالا میتواند اشیاء را تا فاصله ۶۰ سانتیمتری ببیند و مهمتر اینکه اگر یک اسباببازی یا صورت خودتان را جلوی چشمش به آرامی حرکت دهید، با چشم (و گاهی با چرخاندن سر) آن را تا ۱۸۰ درجه دنبال میکند.
شنوایی او هم بسیار دقیقتر شده است. وقتی با او صحبت میکنید، ناگهان ساکت میشود، به دهان شما زل میزند و سعی میکند با درآوردن صداهایی از ته گلو (Cooing) جواب شما را بدهد. این اولین پایههای زبانآموزی است.
جدول راهنمای سریع: در دو ماهگی چه چیزی طبیعی است؟
| موضوع | در دو ماهگی کاملاً طبیعی است که… | نیاز به بررسی پزشک دارد اگر… |
| رشد فیزیکی | نوزاد تپلتر شده و چینخوردگیهای بامزهای روی ران و بازوهایش ایجاد شود. | نوزاد وزنگیری نداشته باشد یا نمودار رشد او افت کند. |
| مهارت حرکتی | وقتی روی شکم است، سر و سینهاش را کمی بیشتر و طولانیتر بالا نگه دارد. حرکات دست و پایش هماهنگتر شود. | سرش همچنان کاملاً بیثبات باشد و نتواند حتی برای یک ثانیه آن را کنترل کند. |
| ارتباطات | به صورت ارادی لبخند بزند، صداهای حبابی درآورد و به صداهای اطراف واکنش نشان دهد. | به هیچ وجه لبخند نزند یا به صداهای بلند محیط واکنشی نشان ندهد. |
| خواب | بازههای بیداریاش در طول روز طولانیتر شود (حدود ۱.۵ تا ۲ ساعت بیداری بین خوابها). | تمام طول روز را بخوابد و به سختی برای شیر خوردن بیدار شود. |
۳ چالش اصلی نوزاد دو ماهه و ترفندهای طلایی عبور از آنها
۱. رویارویی با غول مرحله اول: واکسن دو ماهگی!
واکسن دو ماهگی (که در ایران شامل واکسن پنجگانه و فلج اطفال است) اولین باری است که سیستم ایمنی نوزاد شما با یک چالش جدی روبهرو میشود. طبیعی است که نگران باشید، اما با این ترفندهای ناب، این ۲۴ تا ۴۸ ساعت سخت را به راحتی مدیریت میکنید:
-
قطره استامینوفن، دوستِ شما: دقیقا طبق دستور پزشک (معمولاً دو برابر وزن نوزاد به قطره)، قبل یا بلافاصله بعد از واکسن، قطره استامینوفن اطفال بدهید و هر ۴ یا ۶ ساعت تکرار کنید. (هرگز بدون مشورت پزشک دارو ندهید).
-
قانون کمپرس سرد و گرم: در ۲۴ ساعت اول، یک حوله تمیز را در آب سرد خیس کنید و هر چند ساعت یکبار به مدت یک دقیقه روی جای واکسن (ران پا) بگذارید تا درد و تورم کم شود. در ۲۴ ساعت دوم، حوله گرم (نه داغ!) را برای بهبود جریان خون و رفع سفتی جای سوزن استفاده کنید.
-
شیردهی و آغوش بیشتر: نوزاد در این دو روز به شدت بهانهگیر میشود. تب خفیف و درد پا او را کلافه میکند. به او حق بدهید! تماس پوست به پوست و شیردهی مکرر، بهترین مسکن روانی برای اوست.
۲. اوج گریههای نوزادی (Purple Crying)
تحقیقات نشان میدهد که گریه نوزادان در حدود هفتههای ۶ تا ۸ (دقیقا اواسط ماه دوم) به اوج خود میرسد. این گریهها معمولا در اواخر عصر یا شب اتفاق میافتد و ممکن است ساعتها طول بکشد.
-
ترفند بقا: اگر نوزاد شیر خورده، پوشکش تمیز است و تب ندارد، این گریهها بخشی از تکامل سیستم عصبی اوست. نوزاد را در آغوشی (Carrier) بگذارید و در خانه راه بروید. اگر احساس کردید که دیگر تحمل ندارید و عصبی شدهاید، نوزاد را در یک جای امن (مثل تختش) بگذارید، از اتاق بیرون بروید، ۵ نفس عمیق بکشید و بعد برگردید. هرگز، تحت هیچ شرایطی، نوزاد را در هنگام عصبانیت تکان ندهید (سندرم نوزاد تکاندادهشده بسیار خطرناک است).
۳. زمان بازی فرا رسیده است!
نوزاد دو ماهه دیگر فقط نمیخوابد؛ او نیاز به سرگرمی دارد. مغز او در این ماه مثل یک اسفنج در حال جذب اطلاعات است.
-
کتابهای سیاه و سفید: سلولهای بینایی نوزاد هنوز نمیتوانند رنگهای روشن را به خوبی تفکیک کنند. تصاویر با کنتراست بالا (سیاه، سفید و قرمز) به شدت آنها را هیجانزده میکند و تمرکزشان را بالا میبرد.
-
حرف زدن آینهای: وقتی نوزاد صدایی درمیآورد (مثلا میگوید “آغووو”)، شما دقیقا توی چشمهایش نگاه کنید و همان صدا را با لبخند تکرار کنید. این کار به او میفهماند که «من شنیده میشوم پس حضور دارم!»
حال مادر در دو ماهگی: معمای ریزش مو و بازگشت به روتین
در ماه دوم، بدن شما تا حد زیادی از نظر فیزیکی ریکاوری شده است، اما هورمونها همچنان در حال شیطنت هستند!
-
ریزش موی پس از زایمان: نترسید! اگر در ماه دوم و سوم ناگهان متوجه شدید دستهدسته موهایتان میریزد، شما کچل نمیشوید! در دوران بارداری، هورمونها مانع از ریزش طبیعی موها شده بودند و حالا بدن در حال جبران است. این روند (تلوژن افلوویوم) کاملاً طبیعی است و تا چند ماه آینده متوقف شده و موها دوباره رشد میکنند.
-
پیدا کردن یک روتین نصفه و نیمه: نوزاد دو ماهه کمکم یک الگوی حدودی پیدا میکند. حالا میتوانید پیشبینی کنید که او کی گرسنه است و کی خوابش میآید. از این الگو برای برنامهریزی یک دوش آب گرمِ ده دقیقهای یا خوردن یک چای داغ در آرامش استفاده کنید.
-
رابطه با همسر: در این دو ماه، احتمالا تمام تمرکز شما و همسرتان روی نوزاد بوده است. در ماه دوم، سعی کنید روزی ۱۵ دقیقه بدون حضور نوزاد (وقتی خواب است) با هم صحبت کنید. نه درباره پوشک و شیر! درباره احساسات خودتان.
کلام آخر از آکادمی کودک تهران
دو ماهگی، دروازه ورود به روزهای شیرینتر است. لبخندهایی که در این ماه از فرزندتان میبینید، پاداش تمام شببیداریهای ماه اول است. به زودی این نوزاد کوچک که با دقت به صورت شما نگاه میکند، آماده یادگیری مهارتهای حرکتی و ذهنی بزرگتری میشود.
ما در آکادمی کودک تهران، این روزها را با دقت رصد میکنیم تا بهترین فضای آموزشی را برای آینده فرزند شما بسازیم. وقتی نوزادتان از ۶ ماهگی عبور کند، در شعب شهرک غرب و سعادتآباد ما، کارگاههایی منتظر اوست که دقیقا بر اساس همین مراحل تکاملی که در حال طی کردن آن است، طراحی شدهاند؛ کارگاههایی برای تقویت هوش، هماهنگی عصب و عضله، و بازیهای هدفمند.
(در مقاله بعدی از سری «مسیر رشد کودک»، به سراغ جادوی “سه ماهگی” میرویم؛ ماهی که نوزاد شما دستان خودش را کشف میکند و ممکن است اولین قهقهههایش را بشنوید! با ما همراه باشید.)